Ngày xưa, nếu hỏi điều gì là may mắn nhất trong hành trình học tiếng Anh của mình, thì câu trả lời chắc chắn là: mình đã gặp được thầy, đúng vào lúc mình lạc đường và hoang mang nhất khi mình 22 tuổi.
Hồi đó, mình loay hoay như người đi trong sương mù. Trung tâm này chưa xong đã nhảy sang trung tâm khác. Lớp học này chưa kịp quen đã lại đổi lớp khác. Giáo trình thì chất chồng, cuốn trước chưa học hết đã mua thêm cuốn sau. Càng học, mình càng thấy nặng nề và mệt mỏi chứ chả thấy hứng thú ở đâu cả. Nếu có cũng chỉ vài ngày đầu tiên là còn hào hứng. thậm chí Càng cố, mình càng thấy rối. Mình không hiểu nổi một điều rất đơn giản: rốt cuộc thì phải bắt đầu từ đâu để có thể nghe nói tiếng Anh cho ra hồn?
Chắc nhiều bạn cũng giống mình thôi. Ai cũng bắt đầu học tiếng Anh từ lớp 6. Những buổi học đầu tiên đều xoay quanh ngữ pháp, cấu trúc câu, chia thì. Học rất nhiều, học rất đều, nhưng hầu như không ai được dạy cách dùng tiếng Anh để nói ra điều mình nghĩ.
Mình thì sinh ra ở một vùng quê cách thành phố gần 30km, kiểu “xứ khỉ ho cò gáy” đúng nghĩa. Điều kiện học đã hạn chế, cách học lại càng đơn giản và cũ kỹ. So với những bạn lớn lên ở thành phố, mình luôn có cảm giác mình xuất phát chậm hơn một chút, thiệt thòi hơn một chút, và phải cố gắng nhiều hơn để theo kịp.
Cho đến khi mình xuống Sài Gòn, mọi thứ mới thật sự vỡ ra, và vỡ theo cách rất đau. Mình không thể giao tiếp với người nước ngoài. Không phải vì mình sợ nói, mà vì mình không biết phải nói gì. Đứng trước một người muốn bắt chuyện với mình, mà trong đầu trống rỗng, không ghép nổi một câu cho ra hồn, cảm giác đó vừa ngượng, vừa bất lực.
Cảm giác ấy còn rõ hơn khi mình nhìn xung quanh. Bạn bè đồng trang lứa, sinh năm 91 như mình, học đại học, tham gia câu lạc bộ, nói tiếng Anh một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, như thể đó là chuyện rất bình thường. Có người được đi nhiều nước với vai trò đại sứ. Có người đứng trên sân khấu quốc tế, thuyết trình bằng tiếng Anh và giành giải ở Indonesia.
Mình nhìn họ với sự ngưỡng mộ rất lớn, nhưng cũng không tránh khỏi một câu hỏi cứ lặp đi lặp lại trong đầu:
tại sao cũng bằng tuổi nhau, cũng từng bắt đầu từ lớp 6, mà họ có thể đi xa đến vậy, còn mình thì vẫn đứng ở đây?
Chính câu hỏi đó đã buộc mình phải nhìn lại, và bắt đầu một hành trình khác cho chính mình.
Câu trả lời lúc đó thật ra rất rõ ràng, nhưng cũng rất buồn.
Mình không nghe nói được tiếng Anh vì mình thiếu nền tảng nghe nói, và mình đã không được bồi dưỡng điều đó từ sớm. Nhận ra điều này không nhẹ nhõm chút nào. Nó giống như nhìn thẳng vào một khoảng trống mà trước giờ mình cố tình né tránh.
Nhưng cũng chính trong giai đoạn chênh vênh nhất ấy, khi mình gần như không còn biết bấu víu vào đâu, thì mình gặp được thầy. Một người thầy sống ở quận 5. Đến bây giờ, mình vẫn xem cuộc gặp đó như một phước lành lớn trong đời.
Lớp học của thầy rất khác. Khác ngay từ lần đầu bước vào. Không có giáo trình dày cộp. Không có chương trình chia sẵn từng bài, từng buổi như những nơi mình từng học. Ban đầu, mình hoang mang thật sự. Trong đầu mình lúc đó vẫn còn một niềm tin cũ kỹ: không giáo trình, không lộ trình rõ ràng thì làm sao mà học được.
Nhưng rồi, từng buổi học trôi qua, mình bắt đầu đi từ bất ngờ này sang bất ngờ khác. Không chỉ là tiếng Anh. Thầy dạy mình cách học cho đúng, cách nghĩ cho sâu, và cả cách làm người cho tử tế. Hai năm rưỡi theo thầy là hai năm rưỡi vừa học, vừa rèn, vừa tự soi lại chính mình. Có những lúc rất mệt, có những lúc nản lòng, và cũng có những lúc chỉ muốn bỏ cho xong.
Vì con người mà, học bất cứ thứ gì cũng vậy, rất dễ bỏ cuộc nếu thiếu đi một thứ quan trọng: sự cam kết.
Và thầy nói với mình một câu rất thẳng, không vòng vo, không an ủi:
“Nếu em không cam kết, thì đừng học bất cứ thứ gì cả.”
Thầy hỏi mình rất chậm, rất rõ, từng câu một, như thể không muốn mình trả lời cho xong:
“Em có muốn sau này được người khác tôn trọng không?
Em có muốn ba mẹ mình bớt vất vả không?”
Hai câu hỏi đó không hề nói về tiếng Anh. Nhưng lại chạm thẳng vào chỗ sâu nhất trong lòng mình.
Rồi thầy nhìn thẳng vào mình và nói một điều rất thật, rất đau: một trong những lý do khiến mình học tiếng Anh nhiều lần mà không thành công là vì mình cả thèm chóng chán. Mình chưa từng thật sự hứa với bản thân rằng sẽ học đến cùng. Mình học vì phong trào, vì người khác, vì ba mẹ, nhưng chỉ đi được một đoạn rồi dừng lại. Học đi học lại, đổi chỗ này sang chỗ khác, nhưng theo một cách rất nhạt, rất hời hợt, và cuối cùng là rất chán.
rồi Thầy hỏi tiếp
“Nếu ngay cả lời hứa với chính mình mà em còn không giữ được, thì sau này em giữ lời hứa với ai? Và làm sao em làm được những chuyện lớn hơn cho gia đình mình?”
Lúc đó, mình mới thật sự hiểu ra một điều rất rõ:
cam kết không phải để nói cho hay, mà là để sống cùng nó mỗi ngày.
Khi đã cam kết rồi, thì không còn chuyện thử cho biết, học cho vui, hay bỏ giữa chừng khi thấy mệt. Dù có khó, có chán, có những lúc không thấy kết quả gì rõ ràng, mình cũng không cho phép bản thân quay lưng lại. Không phải vì mình giỏi hơn ai, mà vì mình đã lỡ hứa rồi.
Thầy dạy mình rằng người ta không thành công vì thông minh hơn người khác. Rất nhiều người thông minh nhưng vẫn bỏ cuộc. Người đi được đường dài là người biết gắn suy nghĩ và hành động của mình vào một mục tiêu cụ thể, rồi lầm lũi bước tiếp, không đổi hướng chỉ vì vài lý do nhất thời. Vì với họ, đó là lời hứa với chính mình.
Học tiếng Anh, theo cách thầy nói với mình, là một hành trình rất cá nhân. Trước khi thay đổi cách học, phải thay đổi cách nghĩ. Việc quan trọng nhất không phải là học thêm bao nhiêu, mà là mình có thật sự cam kết sẽ học tới cùng hay không. Khi mình nghiêm túc với lời cam kết đó, hành vi của mình tự nhiên sẽ khác đi. Và khi mình làm đủ lâu, kết quả sẽ đến, không cần phải ép.
Tiếng Anh thật ra không khó.
Cái khó là thái độ khi học.
Cái khó là có chịu đi tới đích hay không.
Học đủ.
Học đều.
Học đúng.
Và quan trọng nhất là dùng nó trong đời sống mỗi ngày, chứ không để nó nằm yên trong sách.
Mình đã giữ lời hứa đó với thầy cho tới bây giờ. Và cũng vì vậy, khi mình đi dạy, câu hỏi đầu tiên mình luôn hỏi học viên không phải là trình độ, không phải là điểm số, mà là:
bạn học để làm gì, và bạn có thật sự cam kết với chính mình hay không?
Không phải cam kết với mình.
Mà là cam kết với chính bạn.
Đến hôm nay, mình vẫn giữ mối quan hệ rất tốt với thầy. Một người thầy lớn trong đời mình. Một người thầy như một người cha. Người đã dạy mình không chỉ tiếng Anh, mà dạy mình về kỷ luật, về nhân cách, và về cách sống cho đàng hoàng với những gì mình đã chọn.
Và mình hiểu ra một điều rất rõ:
tiếng Anh chỉ là phương tiện.
Còn hành trình học nó mới là hành trình rèn luyện con người.
Sau hai năm rưỡi đó, mình không chỉ nói tiếng Anh khác đi, mà mình sống khác đi, nghĩ khác đi, và trở thành một con người rất khác so với trước kia.
Mình mong rằng, trên hành trình học của bạn, bạn cũng sẽ gặp được những người dẫn đường như vậy. Để rồi một ngày nào đó, bạn nhận ra: tiếng Anh chỉ là công cụ, còn điều quan trọng nhất là bạn đã trở thành ai sau khi đi hết con đường đó.
Ngoài ra, nếu bạn muốn hiểu rõ hơn vì sao nhiều người học tiếng Anh rất quyết tâm lúc đầu nhưng lại dễ bỏ giữa chừng, thì bạn có thể xem thêm video này của mình. Trong video đó, mình chia sẻ 5 quy luật giúp bạn luôn giữ được động lực học tiếng Anh và cam kết đi đến cùng, không phải bằng lý thuyết, mà từ chính những gì mình đã trải qua.
Nếu bạn đang loay hoay với chuyện học rồi bỏ, hứng lên rồi nản xuống, có thể video này sẽ giúp bạn nhìn ra vấn đề của mình rõ hơn:
Bạn cứ xem khi nào thấy phù hợp. Biết đâu, nó lại chạm đúng vào điều bạn đang cần lúc này.
Và nếu bạn cảm thấy mình cần một người đồng hành, cần một định hướng rõ ràng hơn trong hành trình học tiếng Anh, thì mình rất sẵn lòng đi cùng bạn.
Mình có một chương trình tên là Bản đồ Tiếng Anh, diễn ra định kỳ hằng tháng. Đây không phải là nơi học dồn kiến thức, mà là nơi mình cùng nhau nhìn lại:
mình đang ở đâu,
mình nên đi hướng nào,
và nên học cái gì cho đúng với chính mình.
Chi phí tham gia rất nhỏ, chỉ vừa đủ để bạn nghiêm túc với quyết định của mình. Biết đâu, từ cuộc gặp này, một cánh cửa mới sẽ mở ra. Và biết đâu, đây cũng là một cái hẹn rất đẹp giữa mình với nhau trên con đường học tiếng Anh.
Nếu bạn thấy phù hợp, bạn có thể bấm vào link bên dưới để tham gia cùng bọn mình nhé.
Mình rất mong được gặp bạn ở đó.